Op. Dr. Taner Bekmezci

Kalça ekleminin 1-2 cmlik kesiler ile, ince bir optik kamera kullanılarak görüntülenmesidir. Kamera ve ince çalışma aletleri ile eklemin içerisi ve gerekirse dışarısı görülüp hastalıklar tedavi edilmeye çalışılır. İlk kez 80’lerin başında kullanılmaya başlanmıştır. İlk zamanlar romatizmal hastalıkların oluşturduğu eklem içi yapışıklıklar veya eklem içine kopup düşmüş kıkırdak parçalarının temizliği için kullanılmışsa da günümüzde çok daha etkili tedavilerde kullanılmaktadır.

Hangi hastalıklarda Kalça Artroskopisi Kullanılır ?

Eklem içerisinde sorun yaratan tüm bozukluklar için kullanılabilir. Sonuç olarak artroskopik-kapalı metodla eklem içini görme ve içeriye müdahale etme tekniğinin adıdır. Sıklıkla, eklem içindeki kıkırdak parçalarının temizlenmesinde, kıkırdak yüzey bozukluklarında, kalça sıkışma sendromunda ve labrum yırtıklarında kullanılmaktadır.

Hangi Koşullarda Yapılır?

Özel donanımlara sahip merkezlerde uygulanır. Bunun nedeni ise kalçanın diğer eklemlere göre daha dar ve ulaşılması daha zor bir alanda olmasıdır. Özel cihazlar ve bunları bu ameliyat için kullanmayı bilen bir ekip gerekir. Hastanın, pozisyonlama masasında, ameliyat içi seri röntgen görüntüleri alınarak  değerlendirilmesi gerekir. Ayrıca farklı açılardan eklemi gösterebilecek kamera tipleri bulunması gerekir. Ama her şeyden öte anesteziden, hemşiresine, doktorundan, ameliyathane personeline kadar bir ekip çalışması olduğunu bilmek gerekir. Tecrübeli, aynı ameliyatlardan yeterli sayıda yapmış bir ekip ile ameliyat süresi kısalır ve ameliyatta üretilen cerrahi teknik ve başarı artar.

Kalça Sıkışma Sendromu Nedir?

2001 yılında ünlü bir kalça cerrahı olan Ganz ve arkadaşları, kalça kemiklerini oluşturan eklem biçiminin kalça kıkırdak hasarına neden olabileceğini öne sürmüşlerdir.  Normal şartlarda eklem, leğen kemiğinin dış kenarındaki  yarı küre biçimindeki yuvadan ve top biçimindeki, uyluk kemiğinin baş kısmından oluşur. Her iki parça birbirine tam uyumlu olup yüzeyleri eklem kıkırdağı ile kaplıdır. Yuvanın kenarı, başın çevresini de sıvayan esnek kıkırdak bir  halka ile kaplıdır.  Bu halkanın adı Labrumdur. Bazı insanlarda yuvanın ön kısmında veya başın ön-dış kısmında kemik çıkıntılar bulunabilir. Bu çıkıntılar eklemin dönme hareketlerinde Labruma veya eklem kıkırdaklarına çarpıp sıkıştırarak yırtık ve hasara yol açabilirler. İşte bu durum sıkışma ile oluştuğu için kalça sıkışma sendromu adını almıştır.

Labrum Yırtığı Nasıl Oluşur?

İki yırtık modeli vardır;

1. Birinci modelde yırtık kalça sıkışması sendromu ile oluşur. Kalça eklemini oluşturan yuvanın ön kısmında veya başın ön-dış kısmında kemik çıkıntılar bulunabilir. Bu çıkıntılar özellikle diz çökme, ayakkabı bağlama, alçak yerlere oturup kalkma hareketlerinde  labruma veya eklem kıkırdaklarına çarpıp sıkıştırarak yırtık ve hasara yol açabilirler.
2. İkinci yırtık modeli kalçanın geriye doğru aşırı esnemesi ile oluşur. Eklemin ön yüzeyindeki kapsül ve labrum çekilmenin sonucu olarak yapışık olduğu kemikten soyulur.

Kalça Sıkışması ve Labrum Yırtığı Şikayetleri Nelerdir?

Sıkışma sendromunda uzun süredir devam eden ve yavaşça artan bir kasık ağrısı vardır. Özellikle bacak bacak üstüne atmak, arabanın koltuğuna oturup kalkarken, alçak yerlere otururken  ağrı oluşabilir. Labrum yırtığında hastalar gerilme veya sıkışma ile başlayan ani ağrıdan yakınırlar. Bazen takılma hissi veya kalçada basarken güvensizlik hissi olabilir. Ağrı şiddetli ve anlıktır. Kısa sürede ağrı azalır. Benzer hareketler tekrarlandığında gene oluşur.

Kalça Sıkışması ve Labrum Yırtığının Tedavisinde Artroskopinin Yeri Nedir?

Her ne kadar başlangıçta açık ameliyatlarla bu hastalıklar tedavi edilmiş olsa da, artroskopinin yaygın kullanımı, bu konuda cerrahların tecrubelerini arttırmaları sayesinde artık kapalı olarak bilinen artroskopik cerrahi ile hastalıklar tedavi edilebilmektedir.

Labrum yırtığı için tamir ve temizleme seçenekleri mevcuttur. Sıklıkla genç hastalarda erken dönemde başvurmuş hastalarda tamir uygulanmaya çalışılır. Fazla kilo varlığı, eski yırtık, eklemde daralma varlığı gibi durumlarda temizleme daha etkin bir seçenek olarak karşımıza çıkar. Bununla birlikte , yapılan çalışmalar göstermiştir ki, yırtık tamirinin kararı sıklıkla, ameliyat anında labrum dokusunun kalitesine göre verilmektedir.

Sıkışmaya neden olan kemik çıkıntılarının tedavisi bu çıkıntıların temizlenmesi ile sağlanır. Bu işlem de artroskopik olarak yapılabilmektedir.

Op. Dr. Taner Bekmezci

Ortopedi ve Travmatoloji uzmanı