Ataklar halinde ortaya çıkan, kişinin hayatını olumsuz yönde etkileyen, genellikle başın bir bölgesinde lokalize şiddetli başağrısıdır. Gerilim tipi baş ağrısından sonra toplumda en sık görülen başağrısı tipidir. Ağrı genellikle tek taraflı olup, atak esnasında bulantı/kusma ve görme bozuklukları eşlik edebilir.

Migren, genel popülasyonun yüzde 12'sini etkileyen yaygın bir hastalıktır. Kadınlarda erkeklerden daha sıktır ve ataklar her yıl kadınların yüzde 17'sinde ve erkeklerin yüzde 6'sında meydana gelmektedir. Aurasız migren, vakaların yaklaşık yüzde 75'ini oluşturan en yaygın tiptir.

Migren, erkeklerde ve kadınlarda prevalansın sırasıyla yüzde 7 ve 24'e ulaştığı bir yaş aralığı olan 30 ile 39 yaşları arasında en yaygın olanıdır.

Migrenin yaygın olarak bilinen tipleri auralı ve aurasız migren olmakla birlikte çocukluk migreni, menstrüel migren, retinal migren, kronik migren gibi daha pek çok migren çeşidi bulunmaktadır.

Peki bu meşhur aura nedir?

Aura, gerçek ağrı ortaya çıkamadan önce ortaya çıkan ve çeşitli hislerle tanımlanabilen duruma verilen addır. Auralar kişiye özgü olduğu gibi şiddeti ve süresi de kişiye göre  değişkenlik gösterir. Görmede parıldalamalar, şimşek çakması, kör noktalar görsel auralara örnekken, kulaklarda çınlama veya uğultu işitsel auralara örnek verilebilir.

Migren atakları kendiliğinden ortaya çıkabileceği gibi bazı uyaranların tetiklemesi ile de ortaya çıkabilir. Migrenli kişinin tetikleyicilerden uzak durması ve kendi tetikleyicisini tespit etmiş olması kişini hayat kalitesini olumlu yönde değiştirir.

Tetikleyicileri tanımlamak gerekirse;

• Davranışsal ve fizyolojik tetikleyiciler; Stres, açlık, yüksek ses, uykusuzluk, yorgunluk, öğün atlama, adet dönemleri, fazla uyumak, hava değişikliği, başa ani darbe, sigara, uzun süreli aşırı efor
• Tetikleyici Gıdalar; Yağlı yiyecekler, çiğ soğan-sarımsak, çay, kahve, kola, alkol, çikolata, soğuk yiyecekler, mayalı yiyecekler, kırmızı şarap, fındık, fıstık, eski peynir, süt, salam, sosis, portakal, limon, vanilya, Diyet (alkol, nitritler, aspartam, peynir)
• Çevresel faktörler (parlak ışık, hava değişiklikleri, yükseklik, koku, lodos, tütün dumanı)

• Bazı ilaçlar (oral konstraseptifler gibi)
• Hormonal faktörler (menstruasyon, ovülasyon, östrojen replasmanı) en sık görülen tetikleyicilerdir.
• Tüm bu bilgileri verdikten sonra migren tedavisine de bir göz atalım; migrende ilaçla rla tedavi uygulanabildiği gibi ilaçsız tedavi yöntemleri de tercih edilebilmektedir.
• Migrende ilaç tedavileri; akut atak tedavileri ve proflaktik olarak ikiye ayrılır. Akut atak tedavilerinde en sık kullanılan basit analjezik ilaçlardan migrene özgü triptan grubu ilaçlara kadar çeşitli seçenekler mevcuttur.  Proflaksi tedavisinde ise beta blokör dediğimiz ilaçlardan bazı antidepresan ilaçlara kadar seçenekler mevcuttur. Ağrı sıklığınız, eşlik eden başka şikayetlerinizin olması, ağrınızın süresi gibi bazı kriterlere göre hekiminiz sizin için en ideal tedavi seçeneğini düzenleyecektir.

İlaç tedavisinin yanı sıra magnezyum, selenyum, B12 vitamini, Coq10 ve B6 vitamini gibi desteklerde migren tedavisinde önemli tamamlayıcı desteklerdir. Sizin için en uygun olan desteği eczacınızın danışmanlığında bulabilirsiniz.

Günümüzde migren tedavisinde tamamlayıcı bazı yöntemlerde tercih edilmektedir. Botilinum toksin enjeksiyonu, transkraniyal manyetik stimülasyon gibi yöntemler örnek verilebilir. Bu yöntemler yaygın kullanılmamakla beraber bazıları için henüz yeterli çalışma ve veri yoktur.

Tüm tedavilerin amacı atakların sıklığını azaltmak, atakları daha hafif geçirmek ve kişinin konforunu en yüksek seviyede tutmaktır. Günümüzde iyi bir değerlendirme ve migrenli kişinin kendi tetikleyicilerini tespiti ile migrenle savaşmak artık çok daha kolaydır.

Siz siz olun sağlığınızın en değerli yatırımınız olduğunu unutmayın!

 Ecz. Merve ÇERŞİL

Kaynaklar

• Pathophysiology, clinical manifestations, and diagnosis of migraine in adults , Up  to Date
• Acute treatment of migraine in adults, Up to Date
• RB AYGÜN, G Fatma, E ŞAHİN; Migren Tedavisinde Eczacının Rolü. Lectio Scientific Journal of Health and Natural Sciences, Temmuz 2018, C. 2, S. 1, 8- 20
• Başağrısı Tanı ve Tedavi Güncel Yaklaşımlar, İstanbul 2018
• Breslau N, Rasmussen BK. The impact of migraine: epidemiology, risk factors and comorbidities. Neurology. 2001;56:4-12.
• Köseler E, Migren ve Beslenme; Başkent Üniverisitesi Sağlık Bilimleri Fakültesi Dergisi; 2017, 2(2), 79-95