Diyet yapan insanların en sık duyduğu öneri yağlı yiyecekleri azaltmalarıdır. Özellikle et, süt ürünleri ve peynirlerde bulunan doymuş yağ ve kolesterolün çok fazla tüketilmesi, damarların tıkanmasına yol açtığı için kalp krizine, beyin kanamasına ve obeziteye neden oluyor. Ancak sağlıksız bir beslenmenin tek suçlusu yağ olmayabilir.

Yakın zamanda yapılan araştırmalara göre yağlı yiyecekleri kesmek kalp krizi riskini azaltmaya ya da erken yaşta ölümü engellemeye her zaman yetmiyor. Aksine bazı araştırmalarda çok düşük oranda yağ tüketen insanların genellikle daha erken yaşta öldüğü görüldü. Bunun sebebi ise yağ yerine tükettikleri şey olabilir: diyet yapmanın sağlığı ve ölüm oranını nasıl etkilediğini inceleyen en kapsamlı araştırmalardan birinde, başını McMaster Üniversitesi beslenme uzmanlarının çektiği bir grup bilim insanı, yağ oranını azaltmak yerine karbonhidrat oranını azaltmaları gerektiğini söylüyor.

Lancet dergisinde yayınlanan bir diğer araştırmada ise, ekmek ve pirinç gibi karbonhidrat açısından zengin ürünleri tüketen insanların araştırma sırasında sağlık sorunlarından hayatını kaybetme riskinin, az karbonhidrat tüketenlere oranla %30 daha fazla olduğu görüldü. Araştırmanın sürdüğü yedi yıl boyunca yüksek yağlı beslenen kişilerin ise ölme riski %23 daha azdı.

Azaltılan karbonhidratın yerini yağ almamalı

Araştırma sonuçlarına göre yazarlar, insanların beslenme düzenlerindeki yağa değil karbonhidrata daha çok dikkat etmeleri gerektiğini söylüyor. 18 farklı ülkeden 135.000 kişinin katıldığı araştırmada ortalama bir diyetin %61 oranında karbonhidrat, %23 oranında yağ ve %15 oranında protein içerdiği anlaşıldı. Çin, Güney Asya ve Afrika gibi bazı ülkelerde ise karbonhidrat oranı %63 ile %67 arasındaydı. Bu araştırmaya katılan insanların yarısından fazlası karbonhidrat açısından zengin yiyeceklerle besleniyordu.

1970’li yıllarda kolesterole odaklanıldığında yağlı yiyecekler ile kalp hastalıkları arasında bir bağlantı olduğu bulunmuş, doktorlar insanlara yağlı yiyeceklerden uzak durmalarını önermişti. Besin üreticileri de bu yolu izleyerek ürünlerindeki yağı azatmaya başladı; fakat azaltılan yağın yerine karbonhidrat koyuyorlardı. Şimdi ise bilim insanları karbonhidratın da en az yağ kadar zararlı olduğunu söylüyor. Bunun sebebi, karbonhidratın vücutta kolaylıkla glikoz olarak depolanması ve kan şekerini yükselterek kalp hastalıklarının habercisi olan obeziteye veya diyabete sebep olabilmeleri.

Yağın kalp hastalıklarıyla bağlantısı üzerine yapılan ilk araştırmalar, dünyada yağ tüketiminin en yoğun olduğu Kuzey Amerika ve Avrupa’da yoğunlaşmıştı. Ancak günümüzde her topluluğa farklı bir beslenme düzeninin uygulanması doğru olabilir. Örneğin yağ tüketiminin çok görüldüğü Batı toplumlarında yağın azaltılması kalp hastalıkları riskini azaltabilir, fakat yağın yerini karbonhidratın almaması gerekir.

Çok fazla karbonhidrat tüketilen başka bölgelerde ise yağa odaklanmak yerine karbonhidrat tüketiminin azaltılması gerekir. Beslenme uzmanları bu konuda şöyle konuşuyor: “Gereğinden fazla karbonhidrat tüketen kişilerin de karbonhidratı azaltarak daha fazla yağ tüketmesi yarar sağlayabilir.” Sağlıklı bir yaşam için ne oranda karbonhidrat ve yağ tüketilmesi gerektiğinin anlaşılması için ileri çalışmalar yapılması gerekiyor. Örneğin araştırmada düşük yağ içeren gıdalarla beslenen, insanlarla düşük karbonhidratla beslenen insanların ölüm oranları karşılaştırılmamıştı.