Ecz. Merve ÇERŞİL

Baş ağrısı insanın yaşam kalitesini düşüren, başa çıkması zor, iş gücünün kaybına neden olan önemli bir sorundur. Dünya Sağlık Örgütüne göre, baş ağrısı işgücü kaybına neden olan ilk 10 hastalıktan biridir.

Baş ağrısı sadece erişkinlerde değil çocuklarda da sıklıkla görülmektedir. Çocukluk çağında görülen baş ağrıları da en az diğer hastalıklar kadar ciddiye alınmalıdır. Çocukluk çağında görülen baş ağrılarının en yaygın tipleri; gerilim tipi baş ağrısı ve migrendir.

Türkiye’de okul çocuklarında yapılan bir çalışmada prevalans, gerilim tipi baş ağrısında %24,7, migrende %10.4 olarak bulunmuştur. Gelin şimdi en az yetişkinler kadar çocuklarında hayat kalitesini bozan çocukluk çağı migrenine beraber göz atalım.

Migrene genel bir tanımlama yapmak gerekirse migren ataklar halinde ortaya çıkan, ağrıya bazen bulantı ve/veya kusma, ışık, ses ve kokudan rahatsızlığın eşlik ettiği, şiddetli baş ağrılarıdır. Çocukluk çağı migreni belirtileri çocuğun yaşına göre farklılıklar gösterebilir.

Genel olarak bu belirtileri sıralamak gerekirse bu belirtiler;

• Yeni yürümeye başlayan çocuklarda aniden çok solgunluk, normalden daha az aktif olma ve kusma şeklinde olabilir.
• Küçük çocuklarda migren bulantı, kusma ve karın ağrısına neden olabilir ve çocukları ışığa ve gürültüye karşı hassas hale getirebilir. Baş ağrısı genellikle zonklayıcıdır. Başın tamamını veya sadece başın bazı kısımlarını etkileyebilir. (Örn; sadece alnı veya sadece başın yanları)
• Yukarı yaş grubu ergenlerde belirtiler daha çok yetişkinlerde görülen belirtilere benzerlik gösterir. Baş ağrısı genellikle yavaş başlar ve genellikle başın sadece bir tarafını etkiler. Ancak daha küçük yaş grubu ergenlerde başın her iki tarafını da sıklıkla etkileyebilmektedir.

Bu belirtilerin yanı sıra çocuklarda da migren aurası görülebilmektedir. Aura migren atağından önce görülebileceği gibi atak sırasında da görülebilir. Her çocuğun aurası farklıdır, ancak çoğu durumda aura çocuğu belirgin şekilde etkiler. Bazı çocuklar yanıp sönen ışıklar, parlak noktalar, zikzak çizgiler görebilirken; bazıları da dudaklarında, alt yüzünde ve parmaklarında uyuşma ve karıncalanma ile auraya sahip olabilir. Aura genellikle birkaç dakika ile bir saat arasında sürer ve sonra kaybolur.

Çocuğunuzda yukarıda da detaylandırdığım gibi tekrarlayan baş ağrıları, boyunda ağrı ve sertleşme, kusma, görme bozuklukları gibi semptomlar varsa mutlaka bir hekimle durumu paylaşmalı ve muayene olmasını sağlamalısınız. Çocukluk çağı migren tedavisinde çeşitli ilaçlar kullanılabilmektedir. İlaç seçimi çocuğun yaşı, geçirdiği atak sayısı, atak süresi ve eşlik eden diğer durumlara göre değişiklik göstermektedir.

Peki migren tanısı almış çocuklarımız için atak sırasında neler yapabiliriz?

• Çocuğunuzu sessiz ve karanlık bir odaya alarak ve alnına serin bir bez koyarak dinlenmesini sağlayabilirsiniz.
• Uyumaları için cesaretlendirebilirsiniz.
• Çocuğunuz için bir migren tedavi protokolü düzenlendiyse atak sırasında kullanılması gereken ilacını verebilirsiniz.

Bazı durumlar ve yiyecekler migren ataklarını tetikleyebilir. Öğün atlamak, yeterince su tüketmemek, çok fazla veya çok az uyumak, stres migren tetikleyicisi olabilir. Çocuğunuzun baş ağrısını neyin tetiklediğini bulabilirseniz, çocuğunuzun bu tetikleyicilerden uzak durmasını sağlayarak ataklardan kaçınmasına yardımcı olabilirsiniz.  Olası tetikleyicileri bulmak ve teşhis aşamasını kolaylaştırmak adına çocuğunuz için bir ağrı günlüğü tutabilirsiniz. Bu günlüğe çocuğunuzun her baş ağrısı olduğunda şunları not almalısınız;

• Ağrının başladığı ve bittiği zaman dilimi
• Baş ağrısının tam olarak nerede olduğu (örn; sol taraf, sağ taraf, her iki taraf veya gözlerin arkası)
• Baş ağrısını nasıl hissettiği (örn; darbe, basınç, keskin)
• Baş ağrısı başlamadan önce çocuğunuzun ne yediği ve yaptığı
• Yardım etmek için sizin neler yaptığınız (örn; çocuğunuzun karanlık bir odada dinlenmesini sağlamak gibi)
• Varsa hangi ilacı verdiğiniz, ilacın adı ve ne kadar verdiğiniz
• Çocuğunuzun baş ağrısıyla birlikte yaşadığı diğer belirtiler (örn; yanıp sönen ışıklar görmek, bulantı, kusma)

Sonuç olarak; migren her çağda başa çıkılması zor ve hayat kalitesini düşüren bir rahatsızlıktır. Migren tetikleyicilerini bilmek, çeşitli rahatlama yöntemlerini kullanmak hem ağrıyı hem de çocuğunuzun endişesini gidermek adına oldukça etkili olacaktır.

Unutmayın ki sizin ve sevdiklerinizin sağlığı en değerli yatırımınızdır…

Kaynaklar

• Preventive treatment of migraine in children - UpToDate [Internet]. [kaynak 22 Haziran2021].
• Available at: https://www.uptodate.com/contents/preventive-treatment-of-migraine-in
• children?search=childhood
• migraine&source=search_result&selectedTitle=2~150&usage_type=default&display_rank=2
• Articles O. ÇOCUKLUK ÇAĞI MİGREN.pdf. 2012;6(1):5–12.
• Cumhur YE, Fak TIP, Yilmaz A, Sa O, Anab H, Dal YAN, vd. Çocukluk çağinda mi̇gren
• profi̇laksi̇si̇ni̇n değerlendi̇ri̇lmesi̇. 2012;
• Ekİcİ B, Abali S, Sütçü M, Bozkurt B, Tatli B, Dalı A, vd. Çocukluk Migren Hastalarının
• Değerlendirilmesi. 2011;3(2):74–8.

Ecz. Merve ÇERŞİL