Sağlığın Olmazsa Olmazı: Sağlık Okuryazarlığı

Sağlığın Olmazsa Olmazı: Sağlık Okuryazarlığı

Av. Dicle Gençosmanoğlu

 

Sağlık okuryazarlığı, Dünya Sağlık Örgütü tarafından ‘’iyi sağlığı geliştirecek ve koruyacak bilgiye ulaşma, anlama ve kullanma güdüsü ve yeteneğini belirleyen bilişsel ve sosyal yetiler’’ olarak tanımlanır. Amerikan Tıp Birliği ise sağlık okuryazarlığını ‘’sağlık ortamındaki işleyiş için gerekli olan temel okuma ve işlemsel görevleri yerine getirme yeteneğini içine alan becerilerin bir takımyıldızı’’ olarak ifade eder. Bu tanımlamalara göre; bireylerin sağlık haberlerini ve halk sağlığı duyurularını takip edebilmeleri, hastalıklarının tedavisinde kullandıkları ilaçların kullanma talimatlarını anlayabilmeleri ve sağlık hizmetlerine erişebilmeleri sağlık okuryazarlığının birer görünümüdür.

Sağlık Hukuku penceresinden bakıldığında; bireylerin, sağlık hakkının ve hasta haklarının bilincinde olmaları, herhangi bir hasta hakkı ihlali ile karşılaştıklarında ise müracaat, şikayet ve dava haklarını kullanabilmeleri ancak sağlık okuryazarlığıyla mümkündür. Yaşamsal öneme sahip olan bu okuryazarlık türü, bireylerin sağlık alanındaki temel haklarına sahip çıkabilmelerini doğrudan etkilemektedir.

Peki, Türkiye’deki sağlık okuryazarlığının durumu nedir?

Türkiye’de Sağlık Okuryazarlığı Düzeyi

Ülkemizin sağlık sistemi ve toplumsal özellikleri göz önünde bulundurularak, Sağlık Bakanlığı Sağlığın Geliştirilmesi Genel Müdürlüğü (SSGM) tarafından yapılan Türkiye Sağlık Okuryazarlığı Düzeyi ve İlişkili Faktörleri Araştırması’nda çarpıcı sonuçlara ulaşılmıştır. Sonuçlara göre:

  1. Yaklaşık olarak 10 kişiden 7’sinin sağlık okuryazarlığı düzeyi ‘’sınırlı’’ veya ‘’yetersiz’’dir.
  2. Sağlık okuryazarlığı düzeyi düştükçe kronik hastalıklar artmaktadır.
  3. Sağlık okuryazarlığı yetersiz olanların sıklığı kadınlarda % 35,3 iken, erkeklerde bu oran % 26,4 olarak saptanmıştır.
  4. Her 10 yaşlıdan 9’unun sağlık okuryazarlığı düşüktür.
  5. Yetersiz sağlık okuryazarlığı sıklığı, bilgi kaynağı olarak herhangi bir iletişim aracını kullanmayanlarda % 56,8 iken, kullananlarda ise % 18,1’dir. İletişim araçları içerisinde birinci sırada internet (% 48,6) yer alırken, sıralamayı televizyon (% 33), gazete (%8,9), cep telefonu ve akıllı telefon uygulamaları (% 6,5) ile kitap (%3,8) takip etmektedir.

Çözüm Önerileri

  1. Ülkemizdeki sağlık okuryazarlığının gelişmesinde eğitimin rolü büyüktür. Eğitim sistemimizin her kademesinde bu konuya yönelik derslere yer verilmeli, insan haklarının sağlık alanındaki uzantısı olan sağlık hakkı ve hasta hakları konusunda bilinçli bireyler yetiştirmeye yönelik eğitim politikası izlenmelidir.
  2. Sağlık profesyonelleri ve hasta bireyler arasındaki iletişimin güçlendirilmesi, sağlık okuryazarlığı oranını artıracaktır.
  3. Kitle iletişimi üzerinde etkili olan tüm yayın araçlarında, özellikle sosyal medyada sağlık okuryazarlığı konusundaki farkındalığı artırmaya yönelik yayınlar yapılmalıdır.

 

Av. Dicle GENÇOSMANOĞLU

Kaynaklar:

  1. Armağan Altun, ‘’Sağlık Okurayazarlığı ve Sağlık İletişiminin Önemi: Türkiye’de Kadınların Miyokart Enfarktüsü Seyrinde Hastaneye Geç Başvurusunun Toplumsal Cinsiyet Eşitsizliği Açısından Değerlendirilmesi’’, Turk Kardiyol Dern Ars 2021; 49 (2), s. 90.
  2. Gülay Yılmazel, Fevziye Çetinkaya, ‘’Sağlık Okuryazarlığının Toplum Sağlığı Açısından Önemi’’, TAF Prev Med Bull, 2016, Vol 15, Issue 1, s. 69.
  3. http://www.sggm.saglik.gov.tr/TR,57003.7turkiyenin-saglik-okuryazarligi-duzeyi-olculdu.html

Eczacıdan Sağlık

DİĞER HABERLER
Kuduz şüphesinde ilk yardım nasıl olmalı?
İnfluenza geri geldi
24 Kasım Öğretmenler Günü Kutlu Olsun
Mitokondrilerimiz Kadar Konuşalım !
Diyabeti Önlemek Mümkün
Saygı İle...
Obezite Kanser Riskini Arttırıyor
Hangi Duygumuzu Yiyoruz?
Hümektan nedir?
Miyastenia Gravis
Bağısak Kanserinde Basit Test
RETİNOIDLER
PNH hastaları korkmamalı
Lejyoner Hastalığı
Güneş koruyucunuzun doğru seçimi
Miyastenia Gravis
Ramazan Bayramınız Kutlu Olsun!
Bayramda Şekere Dikkat
23 NİSAN KUTLU OLSUN
Hurmanın Sağlığa Faydaları
Fibromiyaljide sağlık için 20 adım
Menisküs Yırtığı Nedir
Her Yönüyle “PPI”
Vertigo Nedir?
Kimyasallar ve Biz-I
Azalmış (Düşük) Yumurtalık Rezervi
Sağlığımızın Demirbaşı
14 Mart Tıp Bayramı
İlaçların Vücuttaki Yolculuğu
Huzursuz Bağırsak Sendromu

En Çok Okunanlar


Diyabeti Önlemek Mümkün

Her yaş grubunda ortaya çıkan diyabet vakalarının sayısı artıyor. Endokrinoloji ve Metabolizma Hastalıkları Uzmanı Dr. Erdem Türemen, diyabetin çeşitli organlarda yarattığı etkilerin istenmeyen sonuçlara kadar ilerleyebildiğini belirtti.

Mitokondrilerimiz Kadar Konuşalım !

Kronik yorgunluk sendromu; hastalık tanısı alınmadığı halde fiziksel, zihinsel ve duygusal olarak yorgunluk veya tükenmişlik halinin 6 aydan uzun sürerek normal hayata devam edememe durumudur.

İnfluenza geri geldi

Domuz gribi olarak bilinen H1N1 Influenza A, yeniden etkisini göstermeye başladı. Son günlerde çevremizdeki pek çok insan yüksek ateş, halsizlik, boğaz ağrısı ve öksürük şikayetleri yaşıyor.